روش مطالعۀ دروس متنی-بخش اول

روش مطالعۀ دروس متنی-بخش اول

آن چه گذشت

در مطلب«علوم انسانی و کنکور آن» دربارۀ کلیات دروس رشتۀ علوم انسانی گفتیم و سوالات کنکور آن. همان جا گفته شد که یکی از انواع دروس علوم انسانی، درس های متنی هستند.

این درس ها شامل دین و زندگی، بخش هایی از اقتصاد، تاریخ، جغرافی، فلسفه و منطق، روانشناسی و جامعه شناسی است.

می خواهم در این مطلب دربارۀ روش مطالعۀ این دروس برایتان بنویسم؛ هم متناسب با آزمون سراسری و آزمون آزمایشی و هم برای امتحان تشریحی. یعنی برای تمام پایه های رشتۀ علوم انسانی کاربرد دارد.

آن چه گفته می شود

قبل از هرچیز روش های رایج اشتباه را می گویم. اغلب این روش ها، مراحل زیر را برای مطالعۀ این درس ها تجویز می کنند:

روزنامه خوانی مطلب. برگشت به متن و مطالعۀ عمیق (که در بهترین حالت خواسته می شود به سوالاتی که خودتان طرح کردید، پاسخ دهید). خلاصه نویسی از درس. یک یا چند روز بعد هم حل تمرین یا سوالات تستی را پیشنهاد می دهند.

چرا چنین گفته می شود

خیلی ساده است، چون شناختی از علوم انسانی ندارند. یا بهتر بگویم این گروه از مشاورها و افراد، روش درست را پیشنهاد می دهند اما این روش درست آن ها بروزرسانی نشده است. زمانی این روش درست بود. چه زمانی؟ داستان به زمانی برمی گردد که کتاب های درسی و کنکور با محوریت حفظی خواندن و حفظی خواستن جلو می رفتند. چیزی نزدیم به سال های 1380. هرچقدر از این سال به این طرف که می آییم، تعداد و عمق سوالات مفهومی-تحلیلی بیشتر شده اند. در نتیجه دیگر آن روش نمی تواند نتیجه بخش باشد. پس نیاز به آپدیت جدید دارد و خواهد داشت.

روش پیشنهادی

مطالعۀ این دروس را با این روش پیشنهاد می دهیم که در جاهای لازم به تناسب دانش آموزان پایه و داوطلبان کنکور تفاوت ها را هم خواهم گفت همان طور که روش را برای آزمون های آزمایشی نیز متناسب خواهم گفت.

مراحل روش مطالعه به این ترتیب است: 1) ارزیابی و شناخت 2) یادگیری 3) سنجش اولیه 4) پُرکاری تستی 5) مرور 6) تثبیت

به طور خلاصه اگر بگویم:

قبل از هر چیز درس یا موضوع را باید بشناسید. سپس مطالعه و یادگیری داشته باشید. بلافاصله بعد از یادگیری، از کاری که کردید تعیین سطح داشته باشید تا مرحلۀ پُرکاری تستی را با اطمینان انجام دهید. با مرور مطلب، جاهای جا افتاده از درس را پوشش خواهید داد، همان طور که آموخته هایتان را مرور می کنید و بالاخره اینکه با مرورهای منظم، این آموخته ها را در حافظۀ بلندمدت ثبیت می کنید.

تشریح مراحل

1) ارزیابی و شناخت

 این قسمت مهمترین بخش هر مطالعه است. هدف این است که از مطلب مورد مطالعه، به شناختی کلی برسیم تا نگاه و روش متناسب با آن را پیدا کنید. زمانی که مطلب را برای امتحان تشریحی مطالعه می کنید، می خواهم بدانید سوال چگونه طرح می شود که به تناسب آن، بخوانید و زمانی هم که برای کنکور یا آزمون آزمایشی می خوانید، می خواهم بدانید سوالات با چه ویژگی های کلی از آن درس طراحی می شود.

آیا باید تست یا سوالات را پاسخ بدهید؟

خیر. فقط می خواهم به «نگاه» و «روش» متناسب نزدیک تر شوید. واقعیت این است که شما اگر بدانید معلم یا طراح کنکور، چگونه طرح سوال می کند، قطعا در همان مسیر خواهید رفت. حتی اگر دقیقا در آن جهت مطالعه نداشته باشید، تا حد زیادی نزدیک خواهید بود و زمانی که این کار را برای چند درس از هر کتاب انجام دهید، به خوبی و کاملا روش مطالعۀ آن را خواهید دانست.

دقیقا به دنبال چه چیزی باشید؟​

  • اگر برای امتحان تشریحی می خوانید:

می خواهیم ارزش هر مبحث از هر درس را بدانید.

پس سوالات پایانی هر درس، پرسش ها و فعالیت های داخل متن، سوالاتی که معلم تان از درس استخراج کرده و در درجۀ دوم تیپ سوالات را بشناسید. پس بارم هر موضوع را ببینید. صورت سوالات را نگاه کنید: جای خالی، پاسخ کوتاه، پاسخ کامل، وصل کردنی، رسم شکل، جدول، نمودار، نقشه، تشریح و توضیح و .. . 

مثال می زنم:

بدانید دین و زندگی سوالاتی دارد از جنس «توضیح دهید»، یا «همراه با مثال شرح دهید» یا سوالاتی از تیپ «ذکر دلیل». «ذکر دلیل»به این معناست که در سوالات این درس بیشتر از واژۀ «چرا» و «چگونه» استفاده می شود.

بدانید سوالات درس منطق یا فلسفه، تیپ بندی متنوع تری دارد. جای خالی. پاسخ کوتاه. ذکر مثال و . . . بسیار دیده می شود.  

  • اگر برای کنکور می خوانید:

بدانید سوالات اقتصاد خیلی بیشتر از هر درس دیگری طولانی تر است و سوالات روانشناسی نیز از استاندارد بیشتری برخوردارند. به طور کلی تیپ شناسی تست های هر درس، بزرگترین کار است.

اگرچه در کتاب های مشاوران آموزش این کار برای شما دقیقا انجام شده و انواع تیپ سوال را دارید(کنکاشی، مفهومی، تصویری، نمودار، ترکیبی، حافظه ای و . . .) همان طور که در کتاب های جامع پایۀ دهم، پایۀ یازدهم به تناسب هر کتاب و هر درس، تیپ بندی های متنوع را برایتان آورده است.

(دوازدهمی ها! سوء تفاهم نشود. روش مطالعۀ تشریحی و تستی جدا نیست. در این باره در مطلبی جداگانه خواهم گفت)

چقدر برای این کار زمان بگذارید؟

کمترین زمان ممکن. اگر بخواهم مثال بزنم این طور می گویم که اگر نوبت مطالعاتی شما 90یا 80 دقیقه است، چیزی حدود 5دقیقه از شما زمان می خواهد اما تاثیر و شناختی که از این 5دقیقه دست گیر ذهن تان خواهد شد، بسیار ارزشمند تر از 50 دقیقه مطالعه است.

البته این را هم بگویم شما با این کار، ذهن را پیشاپیش دعوت به یک چالش کردید، همان طور که به او یک مسیر و چهارچوب داده اید و این کار برای ذهن شما بسیار لذت بخش است!

2) یادگیری

 اصلی ترین بخش کار مطالعه است که بیشترین زمان را برای آن خواهید گذاشت. اما هرچقدر زمان که می گذارید باید با آرامش و تمرکز باشد.

  • برای امتحان تشریحی

حتما مطالعۀ متن کتاب درسی، جزوۀ سر کلاس، درسنامۀ تکمیلی را در برنامه داشته باشید. ممکن است برای هر کتاب و هر درس از کتاب، تعداد منابعی که از این سه منبع خواهید خواند، متفاوت باشد. مهم این است که یادگیری شما کامل  با آرامش صورت بگیرد.

مثال می زنم. درس مالیات و بخش محاسبۀ مالیات آن را نمی شود با کتاب درسی کامل پیش ببرید طوری که به خوبی از پس سوالات تشریحی آن بربیایید. توضیحات و جزوۀ سر کلاس شما هم ممکن است ناقص باشد یا به اندازۀ کافی گویا نباشد. در نتیجه استفاده از درسنامۀ کتاب اقتصاد مشاوران بهترین گزینۀ شما خواهد بود.

(دوازدهمی ها! سوء تفاهم نشود. روش مطالعۀ تشریحی و تستی جدا نیست. در این باره در مطلبی جداگانه خواهم گفت)

  • برای کنکور چطور؟

در کنکور داستان این یک قسمت (که اصلی ترین بخش است) مقداری متفاوت است. کاری که در بخش یادگیری هر درس انجام می دهید این است:

به تناسب حجم مطالب هر درس، در یک نوبت مطالعاتی یک بخش یا همۀ درس را بخوانید.

مثال می زنم. وقتی درس روانشناسی می خوانید قطعا در یک نوبت مطالعه نمی شود همۀ درس را تا مرحلۀ سنجش اولیه پیش ببرید. پس تا جایی که مطالب مرتبط است، هر درس را به چندبخش تقسیم کنید که در نوبت های مطالعه بیشتری با دقت و کیفیت بهتری بخوانید. این بخش ها به تناسب هر درس متفاوت است. یعنی وقتی از فصل رشد مطالعه می کنید، سرعت پیشروی شما آهسته تر از فصل های پایانی کتاب است.

کاری که می کنید، این است: درس را که تقسیم بندی کردید، پس از مرحلۀ اول، از کتاب درسی یا درسنامۀ آموزشی مطالب را خواهید آموخت. ممکن است برای درس از یک کتاب، به هر دو منبع نیاز داشته باشید و برای درسی دیگر، همان درسنامۀ منبعی که دارید شما را بی نیاز از کتاب کند. این تصمیم گیری به سطح و نیاز آموزشی شما بستگی دارد. مهم این است که یادگیری به صورت کامل و در آرامش و تمرکز صورت بگیرد.

مرحله سوم تا ششم را در مطلب بعدی بخوانید سپس این روش را اجرا کنید. 

خلاصۀ بخش اول روش مطالعه

در یک نوبت مطالعاتی، بخشی از هر درس یا یک درس را به طور کامل انتخاب و مشخص می کنید. با تیپ شناسی و ارزیابی سوالات و تست های آن بخش یا درس، مسیر و چهارچوب مطالعه را برای ذهن تعریف کنید. سپس با ارامش و تمرکز، بخش یادگیری را با کتاب درسی یا جزوه یا درسنامۀ منبع خود شروع کنید. بلاقاصله چند سوال  یا تست را حل کنید؛ با این هدف که از کیفیت مطالعۀ انجام شده، به ارزیابی و اطمینان برسید. ادامۀ روش مطالعه را در مطلب بعدی بخوانید. 

ادامۀ این روش مطالعه را در بخش دوم آن بخوانید. 

3 نظر

دوشنبه 2 تیر 1399

سلام خیلی سپاس گزارم از مطالبی که گذاشتید فقط برای من سوالی پیش آمد این که مثلا شما در این مقاله نوشته بودید که هر درس را مطالبش را به چند بخش تقسیم کنیم و در بازه زمانی بخوانیم و تست های آن را بزنیم آیا من درست فهمیدم؟؟؟؟خیلی ممنون میشم اگر راهنماییم کنید🙏

پاسخ انسانی ها

ﺳﻪشنبه 3 تیر 1399

سلام. بله درسته. هر درس را با توجه به حجم مطالب، دشواری و تعداد تست های اون در یک یا چند زنگ بخونین

ﺳﻪشنبه 1 مهر 1399

سلام ممنونم از مطالب مفیدتون من پایه یازدهم هستم و مدرسه و ومعلمامون خیلی ضعیفن و من باید خودم بخونم و میخوام رتبه برتر بشم اگر میشه لطفا بگید الان زمان مناسبیه برای کنکوری خوندن و برای افزایش تمرکز و مقابله باحس کسلی و بی حوصلگی هنگام مطالعه چکار باید انجام بدم

پاسخ انسانی ها

ﺳﻪشنبه 1 مهر 1399

سلام دوست عزیز. برای شروع اصلا دیر نیست. 

حتما و حتما به زودی مطالب مختص شما دانش آموزان یازدهم انسانی خواهیم نوشت. 

مطالب زیر را بخوانید:

چطور تهدید کرونا را به فرصت آموزشی تبدیل کنیم؟

به منظور خرید کتاب‌های مشاوران آموزش، با شمارۀ زیر در تماس باشید. 

تلفن : 02166975727 داخلی 203 الی 205

شنبه 19 مهر 1399

سلام من کنکوری 1400 هستم از روش های تند خوانی استفاده می کنم به نظر شما مناسب است

پاسخ انسانی ها

جمعه 25 مهر 1399

سلام به شما.

در کانال آپارات انسانی ها، ویدئو های متن خوانی را ببینید.

از همینجا وارد شوید. 

نظر شما چیست؟